خوانندگان دسته‌بندیِ خاموشی از پرسش‌ها دارند، و پرسش‌های عشق نزدشان دو دسته‌اند و بس. پرسش‌هایی از درونِ آدمی دیگر — دوستم دارد؟ بازمی‌گردد؟ به چه می‌اندیشد؟ — و پرسش‌هایی از زندگیِ خودِ پرسنده — چه را نمی‌بینم؟ چه را پیوسته برمی‌گزینم؟ نیکو مهر ورزیدن اکنون از من چه می‌خواهد؟ دستهٔ نخست فال‌های بد می‌سازد؛ در دستهٔ دوم است که این هنر براستی کار می‌کند.

چرا پرسش‌های حکم‌خواه درمی‌مانند

نه از ناتوانیِ ابزار؛ از آن رو که پرسش, باری را به ابزار می‌سپارد که هیچ ابزاری برنمی‌دارد: آزادیِ آدمی دیگر. کارت می‌تواند حالِ تو را با دقتی حیرت‌آور بازبتابد؛ اما دلِ دیگری را سند نمی‌کند — دلی که در جنبش است، پوشیده است، و چون دلِ تو، تواناست که فردا دیگر شود. فالی که جز این وانماید، شبی سرمستت می‌کند و فصلی می‌خورَدت؛ زیرا خاموش‌خاموش می‌آموزدت که آدمی را بپایی، به جای آنکه سهمِ خود را از عشق زندگی کنی.

فالِ احساسِ دیگری پنجره‌ای است که گشوده نمی‌شود. فالِ احساسِ خودت، در است.

برگرداندنِ پرسش

پس هنر، ترجمه است. دوستم دارد؟ می‌شود: راستیِ آنچه در این ماجرا حس می‌کنم چیست — و از دانستنِ چه می‌گریزم؟ بازمی‌گردد؟ می‌شود: چه خواهم خواست، بازگردد یا نگردد؟ اما چرا این پیوسته بر سرم می‌آید؟ — دلیرترین پرسشِ مجلس — همان‌گونه که هست می‌ماند، چون از آغاز دربارهٔ خودِ توست، و همان است که فنجان و کارت نیکوترین پاسخ را بدان می‌دهند. و بنگر که هیچ‌یک از این برگردان‌ها پرسش را خُرد نمی‌کند؛ هر یک آن را از اتاقی قفل‌شده به اتاقی می‌برد که کلیدش در دستِ توست.

عملاً چه با خود بیاوری

حس را بیاور، نه پرونده را. خواننده به تاریخچهٔ پیام‌ها نیازی ندارد؛ به آن جمله نیاز دارد که از بلندگفتنش می‌ترسی. یک پرسش بیاور، نه پنج — پرسش‌های عشق زیر فشار می‌زایند، و نخستین پرسش کمتر همان پرسشِ راستین است؛ آن یکی اغلب دورِ کارتِ سوم رو می‌آید. و آمادگی‌ات را بیاور برای شنیدنِ پاسخِ آهسته: گاه تمامِ کارِ فال این است که پرسشی را که خود می‌دانستی، گرم و نام‌یافته، به دستت بازدهد.

خواندنی‌های پیوسته

برای آنچه دو زایچهٔ برهم‌نهاده براستی به یک زوج می‌دهد، سازگاری فعل است، نه صفت را ببین. و چون پاسخ آن نبود که امید داشتی، وقتی فال نه می‌گوید همان است که باید با آن نشست.